Bệnh tiểu đường
Tê Bì Bàn Chân Ở Người Tiểu Đường Theo Y Lý Cổ Truyền
Tê bì bàn chân ở người tiểu đường là dấu hiệu cảnh báo sớm tình trạng suy giảm tuần hoàn và thần kinh ngoại biên. Theo y học cổ truyền, chứng bệnh này khởi phát khi khí huyết hư suy không nuôi dưỡng được cân mạch hạ chi. Can thiệp đúng hướng từ sớm giúp phục hồi cảm giác nông và ngăn ngừa nguy cơ loét bàn chân.
Bản chất chứng ma mộc chi dưới trên nền bệnh tiêu khát lâu ngày
Trên lâm sàng, tê bì bàn chân ở người tiểu đường thường gây cảm giác châm chích như kiến bò dưới da. Y học cổ truyền xếp hiện tượng da thịt tê dại kém nhạy cảm ở tứ chi vào phạm trù chứng ma mộc. Chữ ma chỉ cảm giác rần rần khác lạ, còn chữ mộc mô tả trạng thái bì cứng kém nhận biết nóng lạnh.
Cơ chế bệnh sinh chỉ rõ chân khí hư yếu cùng vinh huyết thiếu hụt chính là cội rễ trực tiếp sinh ma mộc. Người tìm hiểu y lý y học cổ truyền sẽ thấy tỳ vị chủ tứ chi nhưng lại bị tiêu khát làm suy kiệt. Khi nguồn tinh vi thủy cốc suy giảm kéo dài, tê bì bàn chân ở người tiểu đường tất yếu xuất hiện ngày một rõ.

Cơ chế bệnh sinh và các thể tê bì bàn chân ở người tiểu đường
Đường huyết tăng cao kéo dài tương ứng với quá trình táo nhiệt thiêu đốt tân dịch và làm tổn thương hệ mạch lạc nhỏ. Chứng tê bì bàn chân ở người tiểu đường thường đan xen giữa bản hư tạng phủ và tiêu thực tại kinh mạch. Thầy thuốc cần dựa vào tính chất tê rần, sắc da chân và mạch tượng để chia tách từng thể bệnh cụ thể.
Thể khí hư huyết trệ
Người bệnh thuộc thể này thường thấy tê bì bàn chân ở người tiểu đường tăng lên khi đứng lâu kèm mệt mỏi đoản hơi. Bàn chân có sắc da nhợt nhạt hoặc hơi sẫm, ấn vào móng chân thấy máu hồng hồi phục chậm hơn bình thường. Nguyên nhân do vệ khí suy giảm không đủ lực thúc đẩy vinh huyết đi tới tận cùng các nhánh tôn lạc đầu ngón.
Thể can thận âm hư
Học thuyết tạng phủ khẳng định can chủ cân còn thận chủ cốt tủy và trực tiếp chi phối sức mạnh hai chân. Khi thận âm và can huyết hao cạn, bệnh tiểu đường dễ gây tê rần kèm nóng rát lòng bàn chân suốt ban đêm. Người bệnh thường kèm theo đau mỏi thắt lưng, khô miệng họng, hoa mắt chóng mặt và mạch trầm tế sác vô lực.
Thể đàm thấp trở lạc
Ở người có thể trạng thừa cân hoặc rối loạn mỡ máu, tỳ hư không vận hóa được thủy thấp sinh đàm trọc đình trệ. Triệu chứng tê bì bàn chân ở người tiểu đường lúc này đi kèm cảm giác nặng nề hai cẳng chân như đeo chì. Rêu lưỡi thường dày nhớt, bụng đầy trướng sau ăn do đàm thấp kết hợp huyết ứ che lấp đường đi của kinh khí.
Phép ích khí dưỡng huyết thông lạc và chăm sóc phục hồi cảm giác
Để trị chứng ma mộc tận gốc, Đông y lấy phép ích khí dưỡng huyết làm nền tảng dẫn đường thông hành kinh lạc. Việc điều trị tê bì bàn chân ở người tiểu đường cần kiên trì bồi đắp tỳ thận song song kiểm soát tốt đường huyết. Mọi bài thuốc uống trong đều phải cân bằng giữa vị thuốc bổ nhuần và vị thuốc hành huyết để tránh hao khí.

Phép bổ khí hành huyết
Khi khí hư gây tê bì bàn chân ở người tiểu đường, phép trị ưu tiên hoàng kỳ phối đương quy, bạch thược. Hoàng kỳ đại bổ tỳ phế khí giúp nâng sức đẩy tuần hoàn, trong khi đương quy dưỡng huyết làm mềm mại thành mạch. Bài Hoàng kỳ quế chi ngũ vật thang hoặc Bổ dương hoàn ngũ thang gia ngưu tất giúp đưa kinh huyết xuống bàn chân.
Phép tư bổ can thận
Trường hợp âm huyết suy kiệt kèm tê nóng gan chân, thầy thuốc thường dùng Lục vị địa hoàng hoàn gia kỷ tử. Câu kỷ tử và thục địa bổ sung tinh huyết can thận, giúp nuôi dưỡng hệ thống dây thần kinh ngoại biên đang suy yếu. Sự nhuần tưới tân dịch từ bên trong sẽ làm dịu dần cảm giác châm chích khó chịu và giúp người bệnh ngủ sâu.
Vận động dưỡng sinh nhẹ
Ngoài dùng thuốc thang, người bị tê bì bàn chân ở người tiểu đường nên tập xoay cổ chân nhẹ mỗi sáng tối. Động tác co duỗi các ngón chân và xoa ấm bắp chân bằng lòng bàn tay giúp kích thích mười hai kinh mạch. Người bệnh cần thao tác êm ái vừa sức, tuyệt đối không dùng dụng cụ cứng cạo gió hay ấn mạnh làm bầm da.
Quy tắc bảo vệ bàn chân mất cảm giác để phòng ngừa biến chứng loét
Mối nguy của tê bì bàn chân ở người tiểu đường là người bệnh mất cảm giác nhận biết đau hay bỏng nhiệt. Vì vậy tuyệt đối không ngâm chân nước nóng già, không chườm túi sưởi và không ngâm rửa khi da có vết xước hở. Nếu cần vệ sinh bằng nước ấm, người nhà phải kiểm tra nhiệt kế dưới ba mươi bảy độ rồi lau khô kẽ ngón.
Người bệnh không bao giờ đi chân trần ngay cả trong nhà nhằm tránh dẫm phải mảnh vụn sắc nhọn gây nhiễm trùng sâu. Trước khi xỏ giày, hãy dùng tay rà soát lòng giày xem có sỏi nhỏ hay đường may gồ ghề cọ xát da chân không. Khi cảm giác tê rần lan dần lên cổ chân, bệnh nhân cần chủ động kiểm tra dẫn truyền thần kinh và mạch máu sớm.
Kết luận
Tóm lại, tê bì bàn chân ở người tiểu đường báo hiệu khí huyết và cân mạch chi dưới đang thiếu nguồn nuôi dưỡng. Kết hợp kiểm soát đường huyết hiện đại cùng phép dưỡng huyết thông lạc của Đông y mang lại hiệu quả bền vững. Người bệnh bị tê rần chi dưới hãy nhắn Zalo 0903.428.599 hoặc gửi yêu cầu tư vấn bệnh nhân cùng Đông Y Thọ Khang Đường.
